|
Çevre; insan veya başka bir canlının yaşamı boyunca
ilişkilerini sürdürdüğü dış ortamdır. Hava, su ve toprak
bu çevrenin fiziksel unsurlarını, insan, hayvan, bitki ve
diğer mikroorganizmalar ise biyolojik unsurlarını teşkil
etmektedir.
Doğanın temel fiziksel unsurları olan, hava, su ve toprak
üzerinde olumsuz etkilerin oluşması ile ortaya çıkan ve
canlı öğelerin hayati aktivitelerini olumsuz önde etkileyen
çevre sorunlarına "Çevre Kirliliği" adı verilmektedir.
İnsanlar, toplumsal yaşam ilişkiler içerisinde doğal
kaynaklan kullanarak, teknoloji geliştirerek, ekonomik faaliyetlerde
bulunurlar. Bu faaliyetlerin gelişimi ile insanlar kendilerine
yapay çevreyi oluştururlar. Toplumlar, yapay çevre içindeki
yaşam koşullarını geliştirirken doğa ile sürekli bir ilişki
içindedir. İnsan ve doğa arasındaki bu ilişki, ekolojik
sistemin bir parçasıdır. İnsanoğlu'nun yer yüzünde yaşamaya
ve kendisine ait yapay çevre oluşturmaya başlamasından bu
yana insan ve doğa arasındaki denge, insan aleyhine devamlı
olarak bozulmuştur. Özellikle son yıllarda ekolojik dengeyi
süratle bozarak çevre sorunları yaratan insan, bu sorunların
kendisine dönmesi ve sağlığını olumsuz yönde etkilemesi
üzerine çevre bilincine varabilmiş ve bu kavramı kabul etmiştir
.
ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN SINIFLANDIRILMASI
Çevrenin temel unsurlarından olan doğa, kendine has fiziksel,
kimyasal ve biyolojik özelliklere sahiptir. Bu özelliler
dikkate alındığında çevre kirliliği şu bölümlere ayrılır:
l. Fiziksel Kirlenme
Çevreyi meydana getiren toprak, su ve havanın fiziksel
özelliklerinin tamamının veya bir kısmının insan, hayvan
ve bitki sağlığını tehdit edecek, olumsuz yönde etkileyecek
biçimde bozulması ve değişmesi olayıdır. Örneğin; çeşitli
fabrika atıklarının akarsu ve göllere boşaltılması, doğal
erozyon ile toprakların göl ve denizlere taşınması açık
kahverenginden, kırmızı siyaha kadar değişen renk almasına
neden olmaktadır. Bu olay suların fiziksel kirlenmesidir.
2. Kimyasal Kirlenme
Doğal çevreyi oluşturan toprak, su ve havanın kimyasal
özelliklerinin canlıların hayati faaliyetlerini ve aktivitelerini
olumsuz yönde etkileyecek biçimde bozulmasıdır. Örneğin;
çeşitli fabrika katı ve sıvı atıklarının verimli tarım arazilerine
veya akarsu ve nehirlere boşaltılması söz konusu tarım topraklarının,
akarsu ve göllerinin zararlı ağır metallerle kirlenerek
kimyasal kirlenmeye maruz kaldığım gösterir.
3. Biyolojik Kirlenme
Doğal ortamı oluşturan toprak, hava ve suyun çeşitli
mikroorganizmalarla kirlenmesi ve dolayısıyla mikrobiyolojik
yapının bozulması mikrobiyal kirlenmeyi, aynı ortamların
mikroorganizmalarla kirlenmesi ise biyolojik kirlenmeyi
tanımlar. Örneğin, tarım alanlarının kanalizasyon suyu ile
sulanması veya kanalizasyon sularının akarsu, göl ve denizlere
boşaltılması ile kanalizasyon sularında bulunan hastalık
yapıcı mikroorganizmalar toprağa, suya ve atmosfere geçerek
bu ortamların mikrobiyolojik kirlenmesine yol açar.
Çevre unsurlarına göre çevre kirliliği 4 gruba ayrılır.
a) Hava kirliliği
b) Toprak kirliliği
c) Su kirliliği
d) Ses kirliliği
|